Şizofreni Hastaları Cezaevine Girebilir Mi?
Kayseri’de, bir akşam, eve dönüş yolunda bir şey oldu. Metrobüste bir adam, oldukça garip hareketler yapıyordu. Başını hızlıca sağa sola çeviriyor, birdenbire yüksek sesle konuşmaya başlıyordu. Yanında oturanlar, biraz gerilerek uzaklaştılar. Bense sessizce izledim. Gözleri, bir an için bana çarptı. O an, sanki her şey yerinden oynadı ve bir soruyu düşündüm: Şizofreni hastaları cezaevine girebilir mi? Bir an, o adamın içinde ne olup bittiğini anlamaya çalışırken, bu sorunun cevabını bulmaya çalışıyordum.
Bir Anlık Huzursuzluk
Metrobüsün kapakları kapanırken, o adam birdenbire yere yığıldı. Bağırarak bir şeyler söylemeye başladı. Diğer yolcular ne yapacaklarını bilemediler. İçimden, ‘Acaba yardım edebilir miyim?’ diye düşündüm ama bir yandan da o anki korku ve kararsızlıkla ne yapacağımı bilmiyordum. Kimse o adamı rahat bırakmıyordu; herkes, nasıl davranacaklarını bilmeden birbirlerine bakıyordu. Adam, ne yöne gittiğini bilmeyen bir gemi gibi sağa sola çekiliyordu. Ve ben, bir taraftan bu görüntüyü izlerken, diğer taraftan, ‘Acaba cezaevine girmeli mi?’ sorusu aklımda dönüp duruyordu.
O sırada bir yolcu, telefondan polis çağırdı. Adamın durumu kötüleşiyordu. Gözlerindeki belirsizlik ve korku, hepimize yansıdı. Polisin gelmesi bir süre aldı. Ama adam, şizofreni hastalığının izlerini taşıyan biri gibiydi. ‘Ne yapmalı, cezaevine mi gönderilmeli?’ diye düşündüm. Bir anda, cezaevinde ne tür bir yaşam olduğunu, hasta birinin orada nasıl var olabileceğini hayal ettim. Cezaevine girebilir mi? Şizofreni hastalığı cezaevine uygun bir hastalık mıdır?
Bir Gözyaşı, Bir Umut
Polisler geldiğinde, adam zaten gözlerini kapatmış, bilinçsiz bir şekilde yere yığılmıştı. Herkes korkmuştu, ama kimse yardım etmek istemiyordu. Adamın cesurca bağıran sesi ve hareketleri, içimde bir tür hüzün bıraktı. Şizofreni hastaları gerçekten cezaevine girmeli mi? Zihinsel hastalıkları olan bir insan, cezaevinde nasıl bir yaşam sürer? O an, duygularım birbirine karıştı. Şizofreni hastalığı cezaevinin soğuk duvarları içinde daha da kötüleşir miydi? Zihinsel hastalık, suçlulukla bağdaştırılabilir mi?
Bir Adım Daha Yakın
Polis, adamı alıp götürmeden önce, bir şey dikkatimi çekti. O adam, gerçekten bir suç işledi mi? Yoksa sadece hastalığı yüzünden mi bu şekilde davranıyordu? Çoğu insan, hastalığın etkisiyle suç işlemeyi birbirine karıştırıyor. Cezaevlerine girmeli mi? Bir şizofrenin cezaevine girmesi, ne kadar doğru bir çözüm olurdu? Bir insanı daha fazla çaresizleştirmenin anlamı var mı? Eğer bir kişinin zihinsel sağlığı bozulmuşsa, onun cezaevine girmesi, sadece sistemin hatalı bir yanıtı olabilir mi?
Adamın polis arabasına bindirilmesiyle, zihnimdeki bu sorular da bir an için duruldu. Adamın orada, kendi dünyasında bir mücadele verdiğini ve sistemin bu mücadeleyi anlamadığını fark ettim. Hala o soruyu soruyorum: Şizofreni hastaları cezaevine girebilir mi? Ve cevabı hala bulamıyorum. Bir insan, hastalık yüzünden suç işlemişse, bu ona cezaevini hak etme hakkı verir mi? Belki de cezaevine girmek, onun için ölüm anlamına gelir. Çünkü zihinsel hastalıklar, cezaevlerinde bir fırtına gibi büyür.
Sonra düşündüm: O an, metrobüsün içinde, o adamı ilk gördüğümde olduğu gibi, sadece bir gözyaşıydı. Bir umut, bir yardım arayışıydı. Cezaevine gitmek, bir yansıma olabilir miydi? O andan sonra, içimde büyük bir hüzün vardı. İnsanların, hastalıkları yüzünden, bir başka dünyada yaşamaya mecbur bırakılması beni kırıyordu. Belki de adaletin başka bir yolu olmalıydı.